CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CÁCH ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA HIỆU QUẢ

Chấn thương bắp chân là tình trạng sức khỏe khá phổ biến, không chỉ gặp ở vận động viên mà còn ở nhiều nhóm đối tượng khác như người lao động đặc thù, người cao tuổi hay những người có bệnh lý nền. Vậy đâu là phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả, giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng và sớm quay lại nhịp sống thường ngày?

CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN LÀ GÌ?

Chấn thương bắp chân là một dạng tổn thương phổ biến, xảy ra khi vùng cơ phía sau cẳng chân chịu lực tác động mạnh hoặc bị kéo căng quá mức trong quá trình vận động. Khi cơ bị giãn đột ngột vượt quá khả năng chịu đựng, người bệnh có thể gặp tình trạng căng cơ, giãn cơ hoặc thậm chí rách cơ.

Bắp chân gồm ba nhóm cơ chính: cơ bụng chân, cơ dép, và cơ gan chân dài. Các cơ này có vai trò quan trọng trong việc nâng đỡ trọng lượng cơ thể, vận động cổ chân – bàn chân, giúp chúng ta đi bộ, chạy, nhảy, gập duỗi cổ chân và đầu gối.

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, chấn thương cơ bắp chân có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động cũng như chất lượng cuộc sống. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi gặp tổn thương tại vị trí này.

CÁC LOẠI CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM Ở BẮP CHÂN THƯỜNG GẶP

Một số dạng chấn thương phần mềm phổ biến tại vùng bắp chân bao gồm:

1. Căng cơ bắp chân

Căng cơ xảy ra khi các sợi cơ bị kéo giãn quá mức. Bắp chân nằm phía sau cẳng chân, kéo dài từ đầu dưới xương đùi đến gót chân và có vai trò quan trọng trong vận động cổ chân – bàn chân. Khi căng cơ, người bệnh thường đau nhiều, hạn chế chạy, nhảy và các hoạt động liên quan đến chi dưới.

2. Rách cơ bắp chân

Những động tác mạnh, đột ngột khiến cơ bị kéo căng quá mức có thể dẫn đến rách một phần hoặc toàn bộ bó cơ. Triệu chứng đặc trưng bao gồm:

• Mất thăng bằng, yếu cơ
• Nghe tiếng "rắc" khi chấn thương xảy ra
• Đau nhói đột ngột phía sau cẳng chân
• Sưng, bầm tím
• Thấy rõ vết lõm dưới da tại vị trí rách cơ

3. Chuột rút bắp chân

Chuột rút là tình trạng co thắt cơ đột ngột, thường xảy ra ở bắp chân. Cơn co thắt có thể kéo dài vài giây đến vài phút, gây cảm giác căng cứng, đau dữ dội và khó cử động. Sau khi hết chuột rút, cảm giác đau âm ỉ có thể kéo dài tới 24 giờ.

4. Viêm gân Achilles

Gân Achilles nối nhóm cơ bắp chân với xương gót. Việc vận động quá sức hoặc lặp lại các động tác kéo căng mạnh có thể gây viêm, khiến người bệnh cảm thấy đau vùng gân, đặc biệt khi chạy, nhảy hoặc đứng trên mũi chân.

5. Đứt gân Achilles

Đây là biến chứng nghiêm trọng của viêm gân Achilles hoặc do tác động mạnh, kéo giãn quá mức. Dấu hiệu nhận biết gồm:

• Tiếng “rắc” lớn khi đứt gân
• Đau nhói dữ dội phía sau cổ chân
• Khó hoặc không thể đi lại
• Trường hợp này thường cần can thiệp phẫu thuật để phục hồi chức năng gân.

6. Hội chứng chèn ép khoang

Hội chứng chèn ép khoang có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Khi áp lực trong khoang cơ tăng cao, lưu lượng máu bị giảm, khiến tế bào thần kinh và cơ thiếu oxy và dưỡng chất. Nếu không điều trị sớm, tình trạng này có thể gây hoại tử cơ – thần kinh không hồi phục, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động của chân.

TRIỆU CHỨNG CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN

Tương tự các chấn thương cơ khác, tổn thương tại bắp chân có thể gây ra nhiều triệu chứng đa dạng, bao gồm:

• Đau âm ỉ, đau nhói hoặc đau dữ dội tại vùng bị chấn thương
• Khó hoặc không thể di chuyển, đặc biệt khi nhón chân bên bị tổn thương
• Sưng nề, bầm tím quanh khu vực chấn thương
• Xuất hiện tiếng kêu bất thường như “răng rắc”, “lục cục” trong lúc vận động
• Cảm giác sờ thấy khối bất thường, vết phồng hoặc lõm tại bắp chân

NGUYÊN NHÂN GÂY CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN

Chấn thương phần mềm bắp chân có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố, phổ biến nhất gồm:

• Cơ bị kéo giãn quá mức hoặc chịu tác động lực mạnh đột ngột
• Tham gia các môn thể thao đòi hỏi chạy, nhảy hoặc thay đổi hướng nhanh
• Thực hiện lặp lại một động tác sử dụng nhiều lực chân trong thời gian dài
• Yếu tố làm tăng nguy cơ chấn thương bắp chân

Một số yếu tố rủi ro có thể làm tăng khả năng gặp chấn thương, bao gồm:

• Tuổi tác: Sức mạnh cơ – xương – khớp giảm dần theo tuổi, khiến bắp chân dễ bị tổn thương hơn
• Thiếu khởi động: Không khởi động hoặc khởi động sai cách trước vận động làm tăng nguy cơ chấn thương
• Tiền sử chấn thương: Người từng bị tổn thương bắp chân có nguy cơ tái chấn thương cao hơn

BIẾN CHỨNG CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, chấn thương bắp chân có thể dẫn đến các biến chứng:

Đau bắp chân mạn tính

Nguy cơ tái chấn thương cao

Hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), có thể gây nguy hiểm nếu không xử lý sớm

CÁCH CHẨN ĐOÁN CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN

Sau khi thăm khám lâm sàng và đánh giá sơ bộ tình trạng bắp chân cũng như sức khỏe tổng thể của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh để quan sát và xác định chính xác mức độ tổn thương bên trong. Những phương pháp được sử dụng phổ biến gồm:

• Siêu âm: Giúp đánh giá cấu trúc mô mềm, phát hiện tình trạng căng cơ, rách cơ hoặc tổn thương gân.
• Chụp X-quang: Thường dùng để loại trừ các tổn thương xương kèm theo, chẳng hạn như nứt hoặc gãy xương.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan): Cho hình ảnh chi tiết hơn X-quang, hỗ trợ đánh giá cấu trúc xương và một phần mô mềm.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Là phương pháp tối ưu để khảo sát mô mềm, giúp xác định mức độ tổn thương cơ, gân, dây chằng và các cấu trúc liên quan.

CÁCH PHÒNG NGỪA CHẤN THƯƠNG BẮP CHÂN

Như đã đề cập, chấn thương bắp chân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Để hạn chế nguy cơ gặp phải các tổn thương tại vùng này, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

• Ngủ đủ 7–9 giờ mỗi đêm để cơ bắp có thời gian phục hồi
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, đầy đủ chất
• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên cơ – xương – khớp
• Luyện tập thể dục thể thao với cường độ phù hợp, không quá sức
• Khởi động kỹ trước khi tập luyện hoặc thi đấu thể thao
• Thực hiện đúng kỹ thuật trong quá trình vận động, tập luyện
• Sử dụng trang bị bảo hộ khi chơi thể thao hoặc làm công việc có nguy cơ chấn thương
• Lựa chọn giày dép phù hợp về kích thước và chất liệu, hỗ trợ tốt cho bàn chân – cổ chân
• Thăm khám sớm khi xuất hiện đau bất thường hoặc nghi ngờ có chấn thương

Nếu không được can thiệp kịp thời và đúng cách, chấn thương bắp chân có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào tại vùng bắp chân, người bệnh nên đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.  Liên hệ trực tiếp qua số hotline 0915.045.115 hoặc truy cập trang web https://medicbinhduong.vn/ để được tư vấn.